Proses Kontrol Ana Sayfası
 


İstatistiksel Kontrol Grafikleri

Nedir:

  • İstatistiksel Kalite Kontrol Grafiği, bir ürünün ölçümleri veya prosesin zamana göre kaydını gösteren, üzerinde istatistiksel kontrol limitleri olan çizgi grafiktir.
    • Kontrol grafiğinin üzerinde işaretlenmiş noktalar bir karakteristiğin gerçek ölçümleri veya zaman içerisinde üretildikçe alınan parça örneklerinden özet istatistikler olabilir.
    • Kontrol grafiği prosesin varyasyonuna dayanan kontrol limitleri ve kontrol grafiğini kurmakta kullanılan tüm ölçümlerin ortalamasını temsil eden merkez çizgiye (centerline) sahiptir.
  • İstatistiksel kontrol limitleri merkez çizginin üç standart sapma aşağısında ve yukarısında yerleştirilir.
  • Sıkca işaretlenen özet istatistikler  şunlardır: altgrup ortalaması, altgrup aralığı, altgrup standart sapması, hatalı yüzdesi, her üniteye ortalama hata sayısı, vb.
  • Önemli karakteristikler, istatistiksel kalite kontrol grafikleri tarafından gözlenen proses çıktı örnekleridir.
  • Tüm prosesler varyasyona sahiptir ve bunu gösterir. Varyasyon hataya ve düşük kaliteye sebep olur – bu istenen bir durum değildir. İstatistiksel kontrol grafikleri proses çıktısındaki varyasyonu gösterir ve  takip eder; ve üretim ve proses geliştirmesinde önemli bir araç olabilir.

Niçin:

  • Zaman içerisinde proses çıktısındaki varyasyonu göstermek ve kontrol altına almak
  • Proses değişikliği olduğunda bunu tanımlamak
  • Geliştirme için temel sağlamak
  • Varyasyondaki rastgele etkileri özel etkilerden ayırmak
  • Varyasyon sebeplerini atamada yardımcı olmak
  • Devam eden esasa göre proses problemlerini tanımlamak
  • Operatöre ne zaman harekete geçmeyeceğini ve sistemi çalışmaya bırakacağını söylemek
  • Ürünün üretilmesine katkıda bulunan prosesleri kontrol etmek
  • Proses varyasyonunu azaltmak ve hatalı ürünün üretilmesini engellemek
  • Artıktan kurtarmak ve kayıbı azaltmak

Ne zaman:

  • Üretimin veya prosesin önemli karakteristiklerini ölçerken
  • Gözleme dayanan bir sistemden önlemeye dayanan bir sisteme geçerken
  • Sistemi daha tahmin edilebilir yapmak için sistemi dengede tutarken
  • Sistemin yeterliliğini iyileştirirken
  • Dizaynın veya prosesin değişikliğinin etkileyici olduğunu değerlendirken ve kanıtlarken

Nasıl:

  • Ölçülecek önemli karakteristik veya kalite karakteristiği tanımlanmalı
  • Prosesin neresinde önemli karakteristiğin ölçüleceği tanımlanmalı; ve karakteristiğin ölçüleceği üretim prosesinde mümkün olduğu kadar önce bir zamanda olmalı
  • Hangi kontrol grafiğinin kullanılacağı seçilmeli
  • Örnek büyüklüğü ve ölçüm sıklığı belirlenmeli
  • Ölçüm alınmalı
  • Grafik üzerinde ölçümleri veya özet istatistikleri işaretlenmeli
  • Noktalar birleştirilmeli
  • En az 20 işaretlenen noktadan sonra, merkez çizgi ve  kontrol limitlerini hesaplanmalı
  • Kontrol dışı noktaları tanımlanmalı
  • Varyasyonun özel sebepleri analiz edilmeli ve bunlar silinmeli
  • Kontrol limitlerinin hesaplanmasından kontrol dışı noktalara denk gelen örnek verileri silinmeli
  • Grafiğe yeni ölçüm noktaları eklenmeli ve kontrol içi noktalar kullanılarak kontrol limitleri tekrardan hesaplanmalı
  • Kontrol limitleri geleceğe doğru uzatılmalı. Önemli ve tanımlanabilir proses değişikliği olana kadar  kontrol limitlerini tekrar hesaplanmamalı. Yeni veri eklendikçe kontrol limitleri sürekli olarak  kontrol limitleri değiştirilmemeli.

 

Kontrol Grafiği Seçimi 

Veri

Grafik

Şartlar

Örneklem Büyüklüğü

Değişken

Geleneksel Xbar ve R

Bir parça numarası

Yüksek hacimli üretim oranı

Bir karakteristik çizilir

2 – 8

 

3– 5 (tercih edilir)

Geleneksel Xbar ve S

Bir parça numarası

Yüksek hacimli üretim oranı

Bir karakteristik çizilir

2 veya fazlası

Bireysel X – Hareketli R

(IX – MR)

Bir parça numarası

Az hacimli üretim oranı

Bir karakteristik çizilir

1

a) Hedef Xbar ve R

b) Xbar ve S

c) IX - MR

Short Run uygulamaları

Birden çok parça aynı grafiğe çizilebilir

Her parça için bir karakteristik

Tüm parçalar benzer değişkenlik göstermeli

a) 2 - 8

b) 2 veya fazla

c) 1

EWMA

(Exponentially Weighted Moving Average)

Bir karakteristik çizilir

Proses ortalamasındaki değişmelere duyarlıdır

1 veya daha fazla

Three Way

Bir yada fazla parça numarası

Tüm parçalar benzer değişkenlik  göstermeli

Her parçanın aynı özelliklerinin birden çok ölçümleri yapılır

 

1 veya daha fazla

Spline IX - MR

Bir parça numarası

Her parçanın aynı özelliklerinin birden çok ölçümleri yapılır

 

1 parça

Hotelling T2

Bir yada fazla parça numarası

Her parçanın bir yada daha fazla özelliği çoklu ölçülmesi

Genellikle bir fakat daha fazla olabilir

 

 

Veri

Grafik

Şartlar

Örneklem Büyüklüğü

Nitelik

P

(Hatalı oranı)

Çok yüksek hacimli üretim oranı

Bir çeşit ünite

Sabit veya değişken örnek büyüklüğü

En az 30 fakat değişebilir

Np

(Hatalı sayısı)

Çok yüksek hacimli üretim oranı

Bir çeşit ünite

Sabit örnek büyüklüğü

En az  30 ve sabit

C

(Bir ünite üzerinde hata sayımı)

Çok çeşit hata olması mümkündür

Bir çeşit ünite

Sabit örnek büyüklüğü

Bir ünite veya fazlası fakat sabit

U

(Her ünitedeki hatanın ortalama sayısı)

Çok çeşit hata olması mümkündür

Bir çeşit ünite

Sabit veya değişen örnek büyüklüğü

Bir ünite veya fazlası fakat değişebilir